Zeytinyağı

Zeytinyağı Hakkında

Zeytinyağı fiyatı, Türkiye'de hem üretici geliri hem de mutfak enflasyonu açısından en yakından izlenen tarım göstergelerinden biridir. HepsiHal zeytinyağı sayfası, klasik hal fiyatından farklı olarak ticaret borsalarında (Edremit, Ayvalık, Gemlik gibi zeytin bölgesi borsaları) oluşan serbest piyasa işlemlerini günlük tarih ayrımıyla okur. Natürel sızma, natürel birinci, yemeklik (rafine + natürel harman) ve riviera aynı ürün gibi görünse de asit derecesi, hasat zamanı ve duyusal kaliteye göre fiyatları belirgin biçimde ayrışır. Bu nedenle zeytinyağı kg fiyatı değerlendirilirken tek bir rakama değil; tipe, asit sınıfına, kaynağa ve tarih aralığına bakmak gerekir. Bu sayfadaki öne çıkan fiyat natürel sızma referansıdır.

Fiyatı etkileyen faktörler: Zeytinyağı fiyatlarını en çok rekolte döngüsü belirler: zeytin ağacı bir yıl yüksek bir yıl düşük ürün veren "var yılı / yok yılı" (periyodisite) eğilimindedir, bu da arzı ve fiyatı yıllar arası sert dalgalandırır. Bunun yanında hasat zamanı (erken yeşil hasat düşük asit ve yüksek fiyat), asit derecesi ve duyusal kalite, dünya zeytinyağı fiyatları (özellikle İspanya referansı), ihracat talebi ve kotalar, döviz kuru, kuraklık ile zeytin sineği zararı, sıkım ve depolama maliyeti etkilidir. İspanya rekoltesi zayıf geçtiğinde küresel fiyat yükselir ve Türkiye ihracatı ile iç fiyat birlikte artabilir; bol rekolte yıllarında ise iç piyasada baskı görülür.

Hasat/sezon takvimi: Zeytin hasadı bölgeye göre Ekim ile Ocak arasında yapılır. Erken hasat (Ekim-Kasım, yeşil olgunlukta) daha düşük asitli, polifenolce zengin ve genelde daha pahalı yağ verir; geç hasat (Aralık-Ocak) randımanı artırır ama duyusal keskinliği azaltır. Yağ fiyatı takibinde yalnızca tarih değil, hasadın erken/geç oluşu ve sezonun var-yok yılı durumu da önemlidir. Yeni sezon yağı genelde Kasım sonrası piyasaya akar.

Başlıca üretim bölgesi: Ayvalık ve Edremit (Balıkesir), İzmir (özellikle Ege kıyısı), Aydın, Muğla ve Manisa Ege'nin yüksek kaliteli zeytinyağı bölgeleridir; Hatay, Gaziantep, Kilis ve Mersin Güneydoğu-Akdeniz hattında güçlü üretim yapar. Ayvalık ve Edremit yağı düşük asit ve duyusal kaliteyle anılırken, Güneydoğu daha yüksek hacim üretir. Borsa derinliği ve sıkım tesislerine yakınlık bölgesel fiyat farkında rol oynar; bu nedenle aynı gün farklı borsalarda farklı zeytinyağı fiyatı görülmesi normaldir.

Kalite göstergeleri: Zeytinyağında serbest yağ asitliği (asit derecesi) temel sınıflandırmadır: natürel sızma için genelde %0,8 ve altı, natürel birinci için %2'ye kadar kabul edilir. Bunun yanında peroksit değeri, polifenol (toplam fenol) içeriği, duyusal panel testi (kusursuz meyvemsilik), erken hasat ve soğuk sıkım kaliteyi yükselten unsurlardır. Düşük asitli, erken hasat, soğuk sıkım natürel sızma yağ borsa fiyatında primli işlem görür; yüksek asitli veya bozulmuş ürün ham/yemeklik sınıfına iner.

Kullanım alanları: Salata ve mezede çiğ, kahvaltıda, sebze yemeklerinde ve zeytinyağlılarda kullanılır; yemeklik ve riviera tipleri kızartma ve pişirmeye uygundur. Sıkım yan ürünü pirina ise pirina yağı ve yakıt/yem sanayisinde değerlendirilir.

Bu sayfada gösterilen değerler TMO resmi alım fiyatı, ticaret borsası serbest piyasa fiyatı ve varsa destekleme primi gibi farklı tiplerden gelebilir; her değer kaynak, tip ve tarih etiketiyle ayrı değerlendirilmelidir. Veri kaynağı: TMO, ticaret borsaları ve ilgili resmi kurum duyuruları.

Yöntem: Veri metodolojisi ve aykırı değer filtreleri · Hal fiyatı nasıl belirlenir?

Sık Sorulan Sorular